"Die wet verbiedt toch dat contracten zich stilzwijgend verlengen?" Het is een van de hardnekkigste misverstanden in inkoopland, en het kost bedrijven elk jaar geld.
Het antwoord is: die bescherming geldt alleen voor consumenten. Zakelijke contracten mogen zich wél stilzwijgend verlengen, vaak met een vol jaar, en dat gebeurt dagelijks.
Wat de Wet Van Dam wel en niet doet
De Wet Van Dam bracht in 2011 een aanpassing van het Burgerlijk Wetboek die bepaalde bedingen in consumentenovereenkomsten als onredelijk bezwarend aanmerkt. Kort gezegd:
- Een abonnement van bepaalde tijd mag zich niet stilzwijgend verlengen met meer dan de oorspronkelijke termijn, en moet daarna maandelijks opzegbaar zijn
- De opzegtermijn mag voor een consument niet langer zijn dan één maand
Die regeling staat in de lijst van bedingen die tegenover consumenten vermoed worden onredelijk te zijn. Het sleutelwoord is consument: een natuurlijk persoon die niet handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf.
Koop je als eenmanszaak of BV een abonnement, dan ben je geen consument. De bescherming uit de Wet Van Dam geldt dan niet rechtstreeks, ook niet als het om precies hetzelfde product gaat.
Een nuance voor kleine ondernemers. Gaat het om algemene voorwaarden, dan kan een rechter de consumentenregels soms laten meewegen bij een kleine ondernemer die in een vergelijkbare positie zit als een consument, bijvoorbeeld een zzp'er die een standaardabonnement afsluit. Dat heet reflexwerking: de regel geldt niet direct, maar kan een argument zijn dat een verlengingsbeding onredelijk bezwarend is. In de rechtspraak wordt daar terughoudend mee omgegaan (zie onder meer Verhoeff, Bb 2025/16), en je moet er wel voor naar de rechter. Het is een vangnet, geen plan.
Wat geldt er dan wél voor bedrijven?
Tussen ondernemingen geldt in Nederland contractsvrijheid. Wat partijen afspreken, geldt, inclusief een clausule die het contract bij niet-opzeggen automatisch met twaalf maanden verlengt.
Er zijn een paar randen, maar reken er niet op dat die je redden:
| Wat soms helpt | Waarom je er niet op moet bouwen |
|---|---|
| Redelijkheid en billijkheid | Werkt alleen in uitzonderlijke situaties, en je moet ernaar procederen |
| Vernietiging van algemene voorwaarden | Vooral bij kleinere wederpartijen, en vaak lastig te onderbouwen |
| Onduidelijke clausule | Uitleg in jouw voordeel is mogelijk, maar geen zekerheid |
De praktische conclusie: bij zakelijke contracten is je eigen administratie je enige echte bescherming.
Waar het in de praktijk misgaat
De opzegtermijn staat los van de einddatum
Een contract loopt tot 31 december, met drie maanden opzegtermijn. De datum die ertoe doet is dus 30 september, niet 31 december. In de praktijk zet iedereen de einddatum in de agenda en niemand de opzegdatum. Drie maanden te laat bellen kost een jaar.
Niemand voelt zich eigenaar
Het contract is ooit getekend door iemand die inmiddels een andere functie heeft. De factuur loopt door bij finance, die aanneemt dat inkoop erover gaat. Inkoop heeft het contract nooit gezien.
De verlenging valt niet op
Een verlenging is geen gebeurtenis. Er komt geen brief, er verandert niets, de factuur ziet er hetzelfde uit. Je merkt het pas als je een jaar later wilt opzeggen.
Het contract is onvindbaar
De opzegtermijn staat in artikel 12 van algemene voorwaarden die als bijlage bij een mail uit 2023 zaten. Tegen de tijd dat iemand ernaar zoekt, is de datum verstreken.
Zo voorkom je het
- Leg per contract de einddatum én de opzegtermijn apart vast
- Reken de uiterste opzegdatum uit en zet díe in je agenda, niet de einddatum
- Wijs per contract één eigenaar aan, met naam
- Zorg dat je minimaal 90 dagen van tevoren een signaal krijgt
- Leg vast hoe er opgezegd moet worden: aangetekend, per mail, via een portaal
- Controleer of er een verlengingsclausule in de algemene voorwaarden staat, niet alleen in het contract
- Evalueer vóór de opzegdatum of je de dienst nog wilt, niet erna
Dat laatste punt wordt onderschat. Een melding drie dagen voor de deadline is geen hulp, want dan heb je geen tijd meer om een alternatief te beoordelen. De melding moet vroeg genoeg komen om een beslissing te kúnnen nemen.
Hoe software dit oplost
Dit is geen juridisch probleem maar een geheugenprobleem, en dat is precies waar contractmanagementsoftware voor bestaat.
In Looop leg je per contract de looptijd, de einddatum en de opzegtermijn vast. Daarmee verandert het volgende:
- Automatische verloopmeldingen rekenen de uiterste opzegdatum voor je uit en waarschuwen op 90, 60, 30 en 7 dagen daarvoor. Bij de juiste persoon, niet in een gedeelde mailbox.
- Het contractdashboard laat in één scherm zien wat er binnenkort afloopt, zodat je niet hoeft te zoeken.
- Taken met een eigenaar maken van "iemand moet hier nog naar kijken" een opdracht met een naam en een datum.
- NORA leest bij het uploaden van een contract mee en stelt de start-, eind- en opzegdata voor, met een citaat uit het document erbij. Dat scheelt het handmatig doorzoeken van bijlagen.
Voor inkoopteams staat op deze pagina hoe dat er in de praktijk uitziet. Bekijk je het vanuit finance, dan is contractbeheer voor finance teams een beter startpunt.
Wat een gemiste opzegtermijn kost
Een gemiste verlenging is zelden dramatisch, maar wel structureel. Een softwareabonnement van 400 euro per maand dat je een jaar te lang aanhoudt kost bijna vijfduizend euro. Eén zo'n misser per jaar is meer dan de meeste organisaties aan contractbeheer uitgeven.
Wil je dat voor je eigen situatie doorrekenen, gebruik dan de ROI-calculator. Daar staat ook een contractchecklist die je helpt inschatten hoeveel contracten je eigenlijk hebt. De meeste organisaties zitten er flink naast.
Begin met je tien duurste leverancierscontracten. Zoek van elk de einddatum en de opzegtermijn op en reken de uiterste opzegdatum uit. In vrijwel elke organisatie zit daar minstens één contract tussen waarvan de deadline dichterbij is dan gedacht.
Verder lezen
Veelgestelde vragen
- Mag een zakelijk contract stilzwijgend worden verlengd?
- Ja. De beperkingen uit de Wet Van Dam gelden alleen voor consumenten. Tussen bedrijven geldt contractsvrijheid, dus een clausule die het contract bij niet-opzeggen met twaalf maanden verlengt, is in principe geldig.
- Geldt de Wet Van Dam voor een eenmanszaak of bv?
- Niet rechtstreeks. Een eenmanszaak of bv die een abonnement afsluit voor het bedrijf is geen consument, ook niet als het om hetzelfde product gaat. Wel kan een rechter bij een kleine ondernemer die in een vergelijkbare positie zit als een consument de consumentenregels laten meewegen bij de vraag of een algemene voorwaarde onredelijk bezwarend is (reflexwerking). Dat gebeurt in de praktijk zelden, dus reken er niet op.
- Hoe voorkom je een ongewenste stilzwijgende verlenging?
- Leg per contract de einddatum en de opzegtermijn vast, reken de uiterste opzegdatum uit en zorg voor een signaal minimaal 90 dagen daarvoor, bij een eigenaar met naam. Controleer ook de algemene voorwaarden: daar staat de verlengingsclausule vaak in.
