Huur je een adviesbureau, IT-partner, accountant of schoonmaakbedrijf in, dan sluit je bijna altijd een dienstverleningsovereenkomst. In de wet heet dat meestal een overeenkomst van opdracht (artikel 7:400 BW). Die wettelijke regels gelden ook als je contract er niets over zegt, en een paar ervan pakken anders uit dan je verwacht. Zo mag een opdrachtgever volgens de wet altijd opzeggen, ook bij een contract van drie jaar.
Hieronder wat er in een goede dienstverleningsovereenkomst staat, de fouten die we vaak zien en wat je na ondertekening bewaakt.
Kort antwoord: een dienstverleningsovereenkomst is meestal een overeenkomst van opdracht (artikel 7:400 e.v. BW). Leg vast wat de dienst precies is, of de leverancier een inspanning of een resultaat belooft, hoe en wanneer partijen kunnen opzeggen, hoe tarieven en indexatie werken en wie aansprakelijk is. Wil je afwijken van het wettelijke recht van de opdrachtgever om altijd op te zeggen (artikel 7:408 BW), zet dat dan uitdrukkelijk in het contract.
Wat is een overeenkomst van opdracht?
Artikel 7:400 BW omschrijft de overeenkomst van opdracht als een overeenkomst waarbij de opdrachtnemer werkzaamheden verricht voor de opdrachtgever, anders dan op grond van een arbeidsovereenkomst, en die niet bestaan uit het maken van een werk van stoffelijke aard, het bewaren van zaken, uitgeven of vervoer.
Dat maakt het een restcategorie. Advies, beheer, onderhoud, schoonmaak, accountancy, marketing en detachering van een zelfstandige vallen er meestal onder. Bouwt de leverancier iets stoffelijks, zoals een verbouwing, dan gaat het om aanneming van werk, met andere regels.
De wettelijke bepalingen (artikelen 7:401 tot en met 7:412 BW) gelden tenzij uit de wet, de overeenkomst of de aard ervan iets anders volgt (artikel 7:400 lid 2 BW). Je kunt er dus in het contract van afwijken, met uitzonderingen ter bescherming van consumenten als opdrachtgever.
Inspanning of resultaat?
De wet gaat uit van een inspanningsverbintenis: de opdrachtnemer moet "de zorg van een goed opdrachtnemer" in acht nemen (artikel 7:401 BW). Hij moet zijn werk dus goed doen, maar staat niet in voor een bepaalde uitkomst.
Wil je een resultaat afdwingen, dan moet je dat expliciet en meetbaar vastleggen:
- "Leverancier levert uiterlijk 1 maart een werkende koppeling op die voldoet aan de specificaties in bijlage 2."
- "Leverancier lost meldingen met prioriteit 1 binnen vier uur op."
Vage formuleringen als "streeft naar" of "zal zich inspannen" houden het een inspanningsverbintenis. Koppel een resultaat ook aan een gevolg, zoals een korting of een opzegrecht.
Checklist: wat moet erin en waar let je op
| Onderdeel | Waar je op let |
|---|---|
| Omschrijving van de dienst | Wat valt er wel en niet onder? Een bijlage met werkzaamheden voorkomt discussie over meerwerk. |
| Inspanning of resultaat | Welke resultaten zijn toegezegd, hoe worden ze gemeten, en wat is het gevolg als ze niet worden gehaald? |
| Uitvoering door wie | Is de opdracht aan een bepaalde persoon verleend, dan moet die het werk zelf doen (artikel 7:404 BW). Mag de leverancier onderaannemers inschakelen? |
| Looptijd | Bepaalde of onbepaalde tijd, eventuele verlenging en wat er gebeurt na de einddatum. |
| Opzegging | Wie mag wanneer opzeggen, met welke termijn, en wijk je af van artikel 7:408 BW? |
| Tarieven | Vaste prijs, uurtarief of abonnement. Wat valt onder meerwerk, en wie moet daar vooraf voor tekenen? |
| Indexatie | Welke maatstaf, op welke datum, met welk maximum? |
| Facturatie en betaling | Termijn, factuurgegevens, inkoopordernummer. |
| Aansprakelijkheid | Limiet, uitsluitingen, verzekering van de leverancier. |
| Geheimhouding en persoonsgegevens | Geheimhoudingsbeding, en een verwerkersovereenkomst als de leverancier persoonsgegevens voor je verwerkt. |
| Intellectueel eigendom | Van wie zijn rapporten, ontwerpen en code die voor jou worden gemaakt? |
| Einde en overdracht | Overdracht van documenten en kennis aan jou of een opvolger. |
Opzeggen: artikel 7:408 BW en afwijken daarvan
Hier zit het grootste verschil met wat de meeste mensen verwachten.
- De opdrachtgever kan te allen tijde opzeggen (artikel 7:408 lid 1 BW), ook als een vaste looptijd is afgesproken.
- De opdrachtnemer die in de uitoefening van een beroep of bedrijf handelt, kan alleen opzeggen als de overeenkomst voor onbepaalde tijd geldt en niet eindigt door volbrenging, of bij gewichtige redenen (artikel 7:408 lid 2 BW).
- Eindigt de overeenkomst voordat de opdracht klaar is en hangt het loon af van de volbrenging of de looptijd, dan heeft de opdrachtnemer recht op een redelijk deel van het loon (artikel 7:411 BW).
Is de opdrachtgever een consument, dan is lid 1 dwingend (artikel 7:413 BW). Tussen bedrijven mag je ervan afwijken, en dat gebeurt vaak: een leverancier die investeert in een contract van drie jaar wil niet dat de klant na drie maanden vertrekt. Zo'n afwijking kan volgens de rechtspraak ook stilzwijgend volgen uit de overeenkomst, maar of dat zo is, hangt sterk af van de omstandigheden. Wil je het zeker weten, schrijf het dan uit:
- "Partijen kunnen deze overeenkomst niet tussentijds opzeggen. Artikel 7:408 lid 1 BW is niet van toepassing."
- of juist: "Opdrachtgever kan de overeenkomst tussentijds opzeggen met een termijn van drie maanden, zonder tot schadevergoeding gehouden te zijn."
Ook als je wel mag opzeggen, kan de leverancier onder omstandigheden recht hebben op een vergoeding, bijvoorbeeld voor gemaakte investeringen. Regel daarom ook dát in het contract.
Tarieven en indexatie
Bij meerjarige dienstverlening is de indexatieclausule vaak de grootste kostenpost die niemand bewaakt. Leg vast:
- de maatstaf, bijvoorbeeld de CPI of een cao-loonindex van het CBS, met de exacte reeks;
- de datum waarop de nieuwe prijs ingaat;
- een eventueel maximum, en wat er gebeurt als de index daalt;
- hoe de leverancier de verhoging aankondigt.
Hoe je een indexatie met CBS-cijfers narekent, lees je in contractindexatie met het CBS.
Raakvlak met de Wet DBA
Huur je een zelfstandige zonder personeel in, dan moet de feitelijke werkrelatie passen bij een overeenkomst van opdracht en niet bij een arbeidsovereenkomst. De naam van het contract beslist dat niet: het gaat om hoe er in de praktijk wordt gewerkt, onder meer of er sprake is van gezag en of de opdrachtnemer persoonlijk moet werken. Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer op schijnzelfstandigheid. Wat dat betekent voor je contracten met zzp'ers, lees je in de Wet DBA en zzp-contracten.
Veelgemaakte fouten
- Geen omschrijving van de dienst. Dan wordt alles meerwerk, of juist niets.
- "Contract voor drie jaar" en denken dat je dan vastzit. Zonder afwijking van artikel 7:408 lid 1 BW kan de opdrachtgever opzeggen, wat de leverancier verrast. Andersom: met een afwijking zit jíj vast.
- Resultaten beloofd in de offerte, maar niet in het contract. De offerte zit niet altijd in de rangorde van documenten.
- Indexatie zonder maatstaf. "Jaarlijkse prijsaanpassing" zonder index geeft de leverancier vrij spel.
- Geen afspraken over intellectueel eigendom. Het rapport of de code waarvoor je betaalde, is dan mogelijk niet van jou.
- Een zzp'er die feitelijk als werknemer werkt onder een contract dat iets anders zegt.
Wat bewaak je na ondertekening?
- Looptijd en einddatum, en of het contract zich verlengt.
- Opzegtermijn en uiterste opzegdatum. Daar ligt je onderhandelingsmoment.
- Indexatiedatum: klopt de nieuwe prijs met de afgesproken index?
- Prestaties: worden toegezegde resultaten en reactietijden gehaald? Leg afwijkingen vast.
- Eigenaar: wie beoordeelt de leverancier, en wie besluit over verlengen of opzeggen?
In Looop leg je looptijd, opzegtermijn en eigenaar per contract vast. De eigenaar krijgt een melding op 90, 60, 30 en 7 dagen vóór de uiterste opzegdatum. Indexatie bewaak je met een taak op de indexatiedatum, zodat de eigenaar de nieuwe prijs op tijd controleert. Nieuwe dienstverleningsovereenkomsten laat je goedkeuren via een workflow voordat ze worden getekend, en een template voor een dienstverleningsovereenkomst zit in de juridische templatebibliotheek.
Bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikelen 7:400 tot en met 7:413 (wetten.overheid.nl)
- Belastingdienst: arbeidsrelaties en handhaving
Dit artikel is geen juridisch advies. Twijfel je over opzegging of de kwalificatie van een overeenkomst, vraag dan een jurist mee te kijken.
Veelgestelde vragen
- Wat is een dienstverleningsovereenkomst?
- Een dienstverleningsovereenkomst is in de wet meestal een overeenkomst van opdracht (artikel 7:400 BW): de opdrachtnemer verricht werkzaamheden voor de opdrachtgever, niet als werknemer, en niet als het maken van een stoffelijk werk zoals een gebouw. Denk aan advies, IT-beheer, schoonmaak, accountancy of marketing.
- Kan ik een overeenkomst van opdracht tussentijds opzeggen?
- Volgens artikel 7:408 lid 1 BW kan de opdrachtgever de overeenkomst te allen tijde opzeggen, ook als een vaste looptijd is afgesproken. Tussen bedrijven mag je daarvan afwijken, en dat gebeurt vaak. Kijk dus eerst in het contract. Bij een opzegging kan de opdrachtnemer onder omstandigheden recht hebben op een deel van het loon of een vergoeding.
- Mag de opdrachtnemer een dienstverleningsovereenkomst opzeggen?
- Een opdrachtnemer die in de uitoefening van een beroep of bedrijf handelt, kan volgens artikel 7:408 lid 2 BW alleen opzeggen als de overeenkomst voor onbepaalde tijd geldt en niet eindigt door volbrenging, of als er gewichtige redenen zijn. In het contract kunnen partijen andere afspraken maken.
- Is een dienstverleningsovereenkomst een inspanningsverbintenis of een resultaatsverbintenis?
- In beginsel een inspanningsverbintenis: de opdrachtnemer moet de zorg van een goed opdrachtnemer in acht nemen (artikel 7:401 BW), maar staat niet in voor een bepaald resultaat. Wil je een resultaat afdwingen, zoals een opgeleverde migratie of een gehaalde KPI, dan moet je dat uitdrukkelijk en meetbaar in het contract vastleggen.
