Een zzp'er inhuren voelt eenvoudig: een opdrachtovereenkomst, een factuur per maand, klaar. Tot de Belastingdienst langskomt en vaststelt dat die "opdracht" al drie jaar loopt, in je rooster staat en precies hetzelfde werk is als dat van je eigen medewerkers. Dan is het geen zzp-opdracht meer, maar mogelijk een dienstbetrekking, met een naheffing loonheffingen als gevolg.
In dit artikel: hoe de handhaving er nu (oktober 2026) voor staat, wat een modelovereenkomst wel en niet waard is, de signalen van schijnzelfstandigheid en wat je in je contractbeheer vastlegt.
Kort antwoord: de Belastingdienst handhaaft sinds 1 januari 2025 weer op schijnzelfstandigheid en kan loonheffingen naheffen vanaf die datum. Een modelovereenkomst helpt alleen als je in de praktijk werkt zoals erin staat. Doorslaggevend is hoe er feitelijk gewerkt wordt: gezag, inbedding, duur en ondernemersrisico. Leg per opdracht een concrete omschrijving, een einddatum en een evaluatiemoment vast, en beslis bewust over elke verlenging.
De Wet DBA in het kort
De Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (Wet DBA) geldt sinds 1 mei 2016 en verving de VAR-verklaring. De wet veranderde niets aan de vraag wanneer iemand werknemer is. Die vraag beantwoord je nog steeds met artikel 7:610 BW: is er arbeid, loon en een gezagsverhouding? Dan is er een arbeidsovereenkomst, hoe je het contract ook noemt.
Wat de Wet DBA wel deed: de verantwoordelijkheid voor die beoordeling ligt bij opdrachtgever én opdrachtnemer samen. Blijkt het een dienstbetrekking, dan moet de opdrachtgever loonheffingen afdragen.
De stand van de handhaving (oktober 2026)
Jarenlang gold een handhavingsmoratorium. Dat is voorbij.
| Wat | Stand |
|---|---|
| Handhaving | Sinds 1 januari 2025 gelden weer de normale regels. De Belastingdienst geeft geen aanwijzingen vooraf meer, maar kan direct correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen loonheffingen opleggen. |
| Hoe ver terug | In de regel niet verder dan 1 januari 2025. Bij kwaadwillendheid, of als een eerdere aanwijzing niet is opgevolgd, tot vijf jaar terug. |
| Verzuimboetes | Niet opgelegd in 2025 en ook niet in 2026. |
| Vergrijpboetes | Bij opzet of grove schuld mogelijk sinds 1 januari 2026. |
De Belastingdienst werkt met een jaarlijks handhavingsplan arbeidsrelaties. Kijk daar voor de actuele aanpak, want die verschilt per jaar.
Modelovereenkomsten: minder zekerheid dan je denkt
Veel opdrachtgevers leunen op een modelovereenkomst van de Belastingdienst. Dat is begrijpelijk, maar de waarde ervan is beperkt:
- Alleen zekerheid als je ernaar werkt. Een modelovereenkomst beschermt je alleen zolang opdrachtgever en opdrachtnemer in de praktijk werken zoals in de overeenkomst staat. Staat erin dat de zzp'er zelf bepaalt hoe hij werkt, maar geeft je teamleider hem elke ochtend taken, dan heb je er niets aan.
- Geen nieuwe beoordelingen. Sinds 6 september 2024 beoordeelt de Belastingdienst geen nieuwe modelovereenkomsten meer. Bestaande goedgekeurde modellen mogen tot en met 31 december 2029 worden gebruikt, ook als er een andere einddatum in staat.
- Alleen deze opdracht. Een modelovereenkomst zegt iets over de arbeidsrelatie in één opdracht. Ze zegt niets over of iemand ondernemer is voor de inkomstenbelasting of btw.
De Belastingdienst zegt het zelf: een modelovereenkomst kan schijnzekerheid geven, omdat het gaat om hoe er feitelijk gewerkt wordt, niet om wat er op papier staat.
Gezag en de signalen van schijnzelfstandigheid
In het Deliveroo-arrest (Hoge Raad, 24 maart 2023) zette de Hoge Raad op een rij welke omstandigheden meewegen bij de vraag of er een arbeidsovereenkomst is. Geen enkele factor beslist het alleen; het gaat om het totaalbeeld. Signalen waar je op let:
| Signaal | Waarom het telt |
|---|---|
| De opdracht loopt lang of wordt telkens verlengd | Structureel werk past minder bij een tijdelijke opdracht |
| Hetzelfde werk als eigen medewerkers | Dan is de zzp'er moeilijk te onderscheiden van een werknemer |
| Jij bepaalt hoe, wanneer en waar | Instructies over de uitvoering wijzen op gezag |
| Ingebed in de organisatie | In het rooster, met een functie in het organigram, in teamoverleg, met een eigen werkplek en e-mailadres |
| Geen vervanging mogelijk | Persoonlijke arbeid is een kenmerk van een dienstbetrekking |
| Vast uurtarief, geen ondernemersrisico | Geen risico op wanprestatie, geen eigen investeringen, betaald ongeacht resultaat |
| Geen andere opdrachtgevers | Weegt mee bij de vraag of iemand zich als ondernemer gedraagt |
Het contract zelf is één van de omstandigheden. Wat partijen afspreken telt mee, maar niet als de praktijk anders is.
Nieuwe wetgeving: wat de status is
Er gebeurt veel rond zzp-wetgeving. De stand in oktober 2026:
- Rechtsvermoeden bij een laag uurtarief. Het wetsvoorstel Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (Vbar) is uitgekleed: het verduidelijkingsdeel is geschrapt, het rechtsvermoeden is aangenomen. Het nieuwe artikel 7:610aa BW treedt in werking op 31 december 2026 (Stb. 2026, 158 en 207). Wie arbeid verricht tegen een uurtarief van ten hoogste het wettelijke bedrag, wordt vermoed dat op basis van een arbeidsovereenkomst te doen. In de wettekst staat € 36 per uur; het bedrag wordt aangepast zoals het minimumloon. Het vermoeden is weerlegbaar, maar de opdrachtgever moet dan aantonen dat er geen arbeidsovereenkomst is.
- Zelfstandigenwet. Het verduidelijkingsdeel komt terug in een nieuwe Zelfstandigenwet, met een zelfstandigentoets en een werkrelatietoets. Het voorstel ligt tot 29 oktober 2026 in internetconsultatie; het kabinet mikt op invoering in januari 2028. Het is dus nog geen wet en de inhoud kan veranderen.
Huur je zzp'ers in tegen een laag uurtarief? Kijk die opdrachten vóór 31 december 2026 na. Na die datum ligt de bewijslast bij jou.
Wat je in je contractbeheer vastlegt
De beste verdediging is een dossier waaruit blijkt hoe er écht gewerkt is. Leg per zzp-opdracht vast:
- Een concrete opdrachtomschrijving. Een resultaat of project, geen functieomschrijving. "Migratie van het boekhoudpakket, opgeleverd en getest" in plaats van "ondersteuning finance". Hoe je een goede omschrijving schrijft, lees je in de dienstverleningsovereenkomst.
- Een looptijd met einddatum. Geen open einde. Een opdracht zonder einddatum ziet er al snel uit als een vaste baan.
- Afspraken over de uitvoering. Wie bepaalt hoe het werk gebeurt, of vervanging mag, wie de middelen levert, hoe aansprakelijkheid is geregeld.
- Tarief en facturering. Het tarief, en of er per resultaat, per fase of per uur wordt gefactureerd.
- Een evaluatiemoment. Ruim vóór de einddatum: is de opdracht af, is het resultaat geleverd, en is er nog sprake van een afgebakende opdracht?
- Een bewuste beslissing over verlenging. Niet stilzwijgend doorlopen. Wordt de opdracht verlengd, leg dan vast waarom en wat de nieuwe opdracht inhoudt. Telkens hetzelfde contract met een nieuwe einddatum is precies het signaal dat de Belastingdienst zoekt.
Bewaar de overeenkomst, de facturen, de evaluaties en de mails over de opdracht bij elkaar. Bij een controle wil je in één keer laten zien hoe de opdracht is verlopen. Hoe lang je dat moet bewaren, lees je in bewaartermijnen voor contracten.
Hoe Looop helpt
Looop maakt geen DBA-beoordeling en zegt niet of iemand schijnzelfstandig is. Wat Looop wel doet, is zorgen dat je zzp-opdrachten niet ongemerkt doorlopen:
- Alle zzp-overeenkomsten op één plek, met de opdrachtnemer als relatie, looptijd, eigenaar en het getekende document.
- Meldingen vóór de einddatum en de uiterste opzegdatum, naar de eigenaar, zodat verlengen een bewuste keuze is. Meer in verloopmeldingen instellen.
- Taken op een vaste datum, bijvoorbeeld een evaluatiemoment halverwege de opdracht.
- E-mails bij het contract via de e-mailkoppeling, zodat de afspraken over de uitvoering bij de overeenkomst staan.
- Looptijd per overeenkomst in het overzicht, zodat opvalt welke opdrachten al lang lopen. Met de export heb je die gegevens ook in een spreadsheet.
Bronnen
- Belastingdienst: Arbeidsrelaties en handhaving
- Belastingdienst: Werken met modelovereenkomsten
- Belastingdienst: Geen nieuwe modelovereenkomsten meer
- Artikel 7:610 BW, wetten.overheid.nl
- Hoge Raad 24 maart 2023, ECLI:NL:HR:2023:443 (Deliveroo)
- Staatsblad 2026, 158: wet rechtsvermoeden arbeidsovereenkomst op basis van uurtarief
- Staatsblad 2026, 207: inwerkingtreding per 31 december 2026
- Rijksoverheid, 1 oktober 2026: Zelfstandigenwet in internetconsultatie
Dit artikel is geen juridisch advies. Of een opdracht een dienstbetrekking is, hangt af van alle omstandigheden; laat bij twijfel een fiscalist of arbeidsrechtjurist meekijken.
Veelgestelde vragen
- Handhaaft de Belastingdienst de Wet DBA?
- Ja. Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer op schijnzelfstandigheid. Hij kan correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen loonheffingen opleggen, in de regel niet verder terug dan 1 januari 2025. In 2025 en 2026 legt de Belastingdienst geen verzuimboetes op; vergrijpboetes, bij opzet of grove schuld, zijn sinds 1 januari 2026 wel mogelijk.
- Ben ik veilig als ik een modelovereenkomst gebruik?
- Niet automatisch. Een goedgekeurde modelovereenkomst geeft alleen zekerheid als je in de praktijk ook werkt zoals erin staat. De Belastingdienst beoordeelt sinds 6 september 2024 geen nieuwe modelovereenkomsten meer; bestaande goedgekeurde modellen mogen nog tot en met 31 december 2029 worden gebruikt.
- Wanneer is een zzp'er eigenlijk werknemer?
- Als er sprake is van arbeid, loon en een gezagsverhouding (artikel 7:610 BW). Volgens de Hoge Raad (Deliveroo, 2023) weeg je alle omstandigheden, zoals de aard en duur van het werk, wie bepaalt hoe en wanneer er gewerkt wordt, of het werk is ingebed in je organisatie, of de persoon zich mag laten vervangen en of hij ondernemersrisico loopt. Wat er in het contract staat is één van die omstandigheden, niet de doorslag.
- Wat is het rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst bij een laag uurtarief?
- Vanaf 31 december 2026 wordt iemand die arbeid verricht tegen een uurtarief van ten hoogste een wettelijk bedrag vermoed dat te doen op basis van een arbeidsovereenkomst (artikel 7:610aa BW). In de wettekst staat € 36 per uur; het bedrag wordt aangepast zoals het minimumloon. Het is een vermoeden: de opdrachtgever kan aantonen dat er toch geen arbeidsovereenkomst is.
- Wat moet ik per zzp-opdracht vastleggen?
- Een concrete opdrachtomschrijving met resultaat, een looptijd met einddatum, het tarief, wie bepaalt hoe het werk wordt uitgevoerd, of vervanging mag, en een evaluatiemoment. Bewaar de overeenkomst, de facturen en de afspraken over verlenging bij elkaar, zodat je kunt laten zien hoe er in de praktijk is gewerkt.
